Trên thực tế khả năng ngôn ngữ của trẻ được hình thành ngay từ khi mới sinh ra. Việc học nói là một bước vô cùng quan trọng đánh dấu sự phát triển của trẻ. Vì vậy các bậc cha mẹ cần trang bị đầy đủ kiến thức, kinh nghiệm để làm sao dạy con học nói hiệu quả.
Khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ qua từng giai đoạn
Để dạy con học nói hiệu quả cha mẹ cần nắm rõ các cột mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ ở trẻ:
- Trong tử cung: Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trẻ bắt đầu cảm nhận được nhịp đập trái tim và giọng nói của mẹ, phân biệt nhiều kiểu giọng nói khác ngay từ khi còn trong bụng mẹ.
- Từ sơ sinh đến 3 tháng: Khóc là hình thức giao tiếp đầu tiên của bé. Tùy vào tính cách của từng bé con, các mẹ có thể giải mã nhu cầu của bé thông qua tiếng khóc.
Một tiếng hét có thể là bé đang đói, tiếng khóc ngắt quãng khó chịu nghĩa là trẻ muốn thay tã…
Giai đoạn này, bé bắt đầu nhận ra âm thanh hình thành thế nào và sự giống nhau của ngôn từ phát ra từ mọi người xung quanh
- Từ 4-6 tháng: trẻ bắt đầu bập bẹ, kết hợp lẫn nguyên âm và phụ âm như ba ba, ya ya…
Khoảng từ 6 tháng, bé có thể phản ứng khi mẹ gọi tên mình. Bé luôn cố gắng hết sức để sử dụng lưỡi, răng, vòm miệng và thanh quản để phát ra những âm thanh ngộ nghĩnh nhằm giao tiếp với mọi người. - Từ 7-12 tháng: Bé sẽ dần bập bẹ theo âm thanh nghe thấy và cố gắng bắt chước thật giống.
Ở giai đoạn này, đọc sách, kể chuyện hoặc nói chuyện cùng con là cách để cha mẹ dạy con học nói hiệu quả, giúp phát triển khả năng ngôn ngữ của trẻ. - Từ 13-18 tháng: Bé bắt đầu biết sử dụng một hoặc nhiều từ khi nói chuyện và nhận ra từ ngữ có ý nghĩa.
- Từ 19-24 tháng: Bé có thể nói khoảng 50 từ, khả năng hiểu ngôn ngữ cũng phát triển rất nhiều. Bé quan sát, lắng nghe và học thêm từ mới mỗi ngày. Ở tuổi này, bé đã có thể nói được 2 từ chẳng hạn như mẹ ơi, ba ơi, đi chơi…
- Từ 25-36 tháng: Bé bắt đầu phân biệt được cách xưng hô, biết mình xưng con và phải gọi ba mẹ. Ở giai đoạn này, vốn từ vựng của bé không ngừng phát triển và mở rộng. Bé có thể nối các danh từ và động từ vào với nhau để tạo nên câu đơn giản.
Khi lên 3, bé sẽ không ngừng đưa ra những bình luận, lý lẽ hết sức thú vị và ngộ nghĩnh. Sẽ có rất nhiều những câu hỏi đáng yêu nhưng cũng khá đau để bố mẹ có thể trả lời thỏa đáng cho bé đấy nhé.
Những cách dạy con học nói hiệu quả
- Nói chuyện: Việc trò chuyện với bố mẹ đóng vai trò then chốt trong sự phát triển ngôn ngữ của bé. Bố mẹ hãy tận dụng những lúc gần bé để cùng trò chuyện với con, chỉ cho con tên gọi những vật dụng xung quanh, đặt câu hỏi,… hoặc làm bất kỳ những gì có thể dạy con học nói hiệu quả.
- Đọc: Cùng bé đọc sách là phương pháp dạy con sắp xếp câu, miêu tả hành động giúp bé mở rộng vốn từ vựng rất hiệu quả. Lúc đầu cha mẹ có thể đọc sách cho bé nghe, lâu dần hãy khuyến con đọc và kể lại cho mọi người nghe về những gì con đã đọc được.
- Lắng nghe: Khi con nói chuyện với bạn, cần lắng nghe bé bằng cách nhìn bé và trả lời bé. Bé chắc chắn sẽ nói nhiều hơn khi bạn tỏ ra hứng thú với những điều bé nói. Qua đó, bạn có thể khuyến khích bé tập nói tốt hơn
- Khen ngợi, động viên con: Những lời khen ngợi, những cái vỗ tay, những cái ôm ấm áp là món quà tinh thần giúp con nhận ra sự ghi nhận từ phía cha mẹ khi nói tốt. Đó là nguồn động lực vô cùng lớn để con phát huy những gì đã làm được.
Chẳng bao giờ là quá sớm khi truyền cho trẻ niềm yêu thích về ngôn ngữ. Hãy cùng con trò chuyện ngay từ lúc còn trong bụng mẹ là cách dạy con học nói hiệu quả nhất mà cha mẹ cần ghi nhớ.
